Tansiyon Holter

Muayenehanede tansiyonunuz yüksek çıktıysa, gerçekten kronik tansiyon hastalığınız mı var yoksa sadece stres nedeniyle mi yükselmiş anlamak için tansiyon holter yapılır. Tek bir ölçüm yerine, günün farklı saatlerinde alınan onlarca ölçüm, daha güvenilir bir tanı koymanızı sağlar.

Özellikle genç hastalarda veya semptom yokken tesadüfen yüksek tansiyon saptanmışsa, ilaç başlamadan önce tansiyon holter ile doğrulama yapmak önemlidir. Gereksiz ilaç kullanımını önler.

Bazı kişilerde sadece sağlık ortamında, doktor veya hemşire karşısında tansiyon yükselir. Bu duruma “beyaz önlük hipertansiyonu” denir. Evde veya günlük yaşamda tansiyonları normaldir ama klinikte stres nedeniyle yükselir.

Tansiyon holter, bu durumu net olarak ortaya çıkarır. 24 saatlik ortalama tansiyonunuz normal çıkarsa, kronik hipertansiyonunuz yoktur ve ilaç tedavisine gerek kalmayabilir. Ancak yine de düzenli takip önerilir çünkü beyaz önlük hipertansiyonu zamanla gerçek hipertansiyona dönüşebilir.

Beyaz önlük hipertansiyonunun tam tersidir. Muayenehanede tansiyonunuz normal görünür ama gerçekte gün boyunca, özellikle işte veya evde stresli anlarda yükselir. Bu duruma “maskeli hipertansiyon” denir ve oldukça tehlikelidir çünkü fark edilmeden kalp, böbrek ve beyin üzerinde zarar yapar.

Özellikle ailede hipertansiyon öyküsü varsa, metabolik sendrom, diyabet veya böbrek hastalığınız varsa, normal görünen tansiyon değerlerinize rağmen tansiyon holter yapılması önerilir.

Tansiyon ilaçları kullanıyorsanız, bu ilaçların gerçekten gün boyu etkili olup olmadığını anlamak önemlidir. Bazı ilaçlar sabah alındığında akşama doğru etkisi azalabilir. Tansiyon holter, ilacınızın 24 saat boyunca tansiyonunuzu kontrol altında tutup tutmadığını gösterir.

Eğer sabah ilaç aldığınız saatlerde tansiyon normal ama akşam saatlerinde yükseliyorsa, ilaç dozu veya zamanlaması değiştirilebilir. Ya da tek ilaç yerine kombine tedavi gerekebilir.

Normal olarak, gece uyurken tansiyonunuz gündüz değerlerine göre %10-20 oranında düşer. Buna “dipper” tansiyon profili denir ve sağlıklı kabul edilir. Ancak bazı kişilerde gece tansiyonu düşmez, hatta gündüzden daha yüksek olabilir. Bu duruma “non-dipper” veya “reverse dipper” denir.

Gece tansiyonunun yüksek olması, kalp krizi, felç ve ani ölüm riskini artırır. Tansiyon holter olmadan gece tansiyonunuzu bilemezsiniz çünkü uyurken kendiniz ölçemezsiniz. Bu bilgi, tedavi stratejinizi belirlemede kritik önem taşır.

Sabah uyanırken ve ilk birkaç saat içinde tansiyon doğal olarak artar. Ancak bazı kişilerde bu artış aşırı olur ve “sabah tansiyon yükselimi” (morning surge) adı verilen tehlikeli bir durum ortaya çıkar. Sabah saatlerinde kalp krizi ve felç riski en yüksektir, çünkü hem tansiyon hem de kan pıhtılaşma eğilimi artar.

Tansiyon holter, sabah tansiyonunuzdaki ani artışı tespit eder. Eğer aşırı sabah yükselimi varsa, ilacınızı akşam almak veya uzun etkili ilaçlar kullanmak gerekebilir.

Üç veya daha fazla tansiyon ilacı kullanmanıza rağmen tansiyonunuz kontrol altına girmiyorsa, buna “dirençli hipertansiyon” denir. Bu durumda tansiyon holter, gerçekten dirençli hipertansiyonunuz mu olduğunu yoksa ilaçlarınızı düzensiz mi aldığınızı, ya da beyaz önlük etkisi mi yaşadığınızı anlamaya yardımcı olur.

Ayrıca gün içinde hangi saatlerde tansiyonunuzun en yüksek olduğunu gösterir. Bu bilgilerle, ikincil hipertansiyon nedenleri araştırılabilir veya ilaç tedavisi optimize edilebilir.

Cihaz hafif ve küçüktür, günlük aktivitelerinizi rahatlıkla yapabilirsiniz. Ölçüm sırasında manşon kolunuzu sıkar ve bu hafif bir rahatsızlık verebilir ama sadece 30-40 saniye sürer. Gece uyurken manşon şiştikçe uyanabilirsiniz ama çoğu kişi buna alışır ve tekrar uyur. Genel olarak tolere edilebilir bir testtir.

Hayır, cihaz suya dayanıklı değildir. 24 saat boyunca duş alamaz, yüzemezsiniz. Ancak bu süre genellikle bir gün olduğu için çoğu kişi için sorun olmaz. Cihazı taktırmadan önce duş almanız önerilir. Sadece ıslak bir havlu ile yüzünüzü ve vücudunuzun diğer bölgelerini silebilirsiniz.

Evet, hatta işe gitmeniz önerilir çünkü testin amacı normal günlük yaşantınızda tansiyonunuzu ölçmektir. Cihaz bol bir gömlek veya hırka altında gizlenebilir. Bazı kişiler cihazı hafta sonuna denk getirmeyi tercih eder ama bu, iş ortamındaki stres seviyenizdeki tansiyonunuzu görmemize engel olur. En iyisi normal bir iş gününüzde takmaktır.

Hayır, belirli aralıklarla ölçüm yapar. Gündüz genellikle 15-30 dakikada bir, gece 30-60 dakikada bir ölçüm yapılır. Yani sürekli manşon şişik kalmaz, sadece ölçüm anında şişip söner. Her ölçüm yaklaşık 30-40 saniye sürer. 24 saat boyunca toplam 70-100 civarında ölçüm yapılır.

Cihaz ölçüm yapmaya başladığında (hafif bir ses duyarsınız veya manşon şişmeye başlar) mümkünse hareketsiz durun. Kolunuzu rahat bir pozisyonda, kalp hizasında tutun. Konuşmayı bırakın, derin nefes almayın. 30-40 saniye sonra ölçüm biter ve normal aktivitenize dönebilirsiniz. Ancak her ölçümde bunu yapmak pratik olmayabilir, örneğin araba kullanıyorsanız dikkatiniz yolda olmalıdır.

Hafif-orta şiddette egzersiz (yürüyüş gibi) yapabilirsiniz ama ağır kaldırma, koşu veya yoğun spor yapmamanız önerilir. Aşırı egzersiz cihazın kaymasına veya manşonun yerinden çıkmasına neden olabilir. Ayrıca anormal yüksek tansiyon değerleri kaydedilebilir. Normal günlük aktivitelerinizi sürdürün ama aşırı fiziksel çabadan kaçının.

Size verilen günlük formunda, 24 saat boyunca neler yaptığınızı not etmeniz önemlidir. Örneğin saat 14:00’te tansiyon yüksek çıkmışsa, o saatte ne yaptığınızı bilmek yorumlama açısından değerlidir (toplantıdaydınız, araba kullanıyordunuz, yemek yiyordunuz vb.). Ayrıca ne zaman uyuduğunuz, ne zaman uyandığınız, baş ağrısı veya göğüs ağrısı gibi semptomlar yaşayıp yaşamadığınız not edilmelidir.

24 saat sonra cihazı teslim ettiğinizde, veriler bilgisayara aktarılır ve rapor oluşturulur. Genellikle aynı gün veya birkaç gün içinde sonuçlarınız hazır olur. Prof.Dr.Özlem Arıcan, raporunuzu değerlendirir ve size ne anlama geldiğini detaylı olarak açıklar. Gerekirse ilaç tedavisi başlanır veya mevcut tedaviniz değiştirilir.